Giới thiệu Phật giáo Theravāda Campuchia
Campuchia (Cambodia) là quốc gia có Phật giáo Theravāda là quốc giáo, với hơn 95% dân số theo đạo Phật. Phật giáo đã gắn liền với lịch sử và văn hóa Khmer từ hơn một ngàn năm, trải qua cả thời kỳ huy hoàng của đế chế Angkor lẫn thời kỳ đen tối dưới chế độ Khmer Đỏ. Giống như cây thốt nốt biểu tượng của Campuchia vẫn đứng vững qua bão tố, Phật giáo đã vượt qua mọi thử thách để tiếp tục nở hoa trên đất nước này.
Lịch sử Phật giáo tại Campuchia
Phật giáo được truyền vào Campuchia từ rất sớm, ban đầu là Phật giáo Đại thừa và Hindu hòa quyện thời đế chế Angkor (thế kỷ IX-XV). Từ thế kỷ XIII, Theravāda dần thay thế và trở thành truyền thống chính thống. Vua Jayavarman VII là vị vua cuối cùng theo Đại thừa, sau đó Theravāda từ Thái Lan và Sri Lanka được du nhập và phát triển mạnh.
Tăng đoàn Campuchia
Tăng đoàn Campuchia có hai nhánh chính: Mohanikay (đa số) và Dhammayuttika Nikāya (thiểu số, chú trọng giới luật). Trước thời Khmer Đỏ (1975-1979), có khoảng 65.000 Tỳ-kheo. Chế độ Pol Pot đã tàn phá Phật giáo nghiêm trọng: chùa bị phá hủy, Tỳ-kheo bị cưỡng bức hoàn tục hoặc bị giết. Sau 1979, Phật giáo được phục hồi dần dần.
Phật giáo trong đời sống người Khmer
Người Khmer thực hành Phật giáo qua nhiều nghi lễ: lễ dâng cơm (Binthabat), lễ Phchum Ben (cúng ông bà), lễ Kathen (dâng y), và vai trò cư sĩ rất được coi trọng. Chùa là trung tâm cộng đồng, nơi học hành, giải quyết tranh chấp và tổ chức lễ hội.
Phục hồi sau Khmer Đỏ
Sau năm 1979, Phật giáo Campuchia đã phục hồi đáng kể. Hiện có khoảng 4.500 chùa và 60.000 Tỳ-kheo. Tuy nhiên, chất lượng đào tạo Tăng sĩ vẫn là thách thức lớn. Nhiều tổ chức quốc tế đang hỗ trợ phục hồi giáo dục Phật giáo. Tham khảo: Wikipedia – Buddhism in Cambodia, SuttaCentral, Access to Insight.
Câu hỏi thường gặp
Phchum Ben là gì? Là lễ hội kéo dài 15 ngày để tưởng nhớ và hồi hướng công đức cho tổ tiên, tương tự lễ Vu Lan.
Khmer Đỏ ảnh hưởng Phật giáo thế nào? Gần như xóa sổ hoàn toàn: phá chùa, giết Tăng sĩ, cấm thực hành tôn giáo.
Campuchia có truyền thống thiền không? Có, nhưng chưa phát triển mạnh bằng Myanmar hay Thái Lan. Đang có nỗ lực phục hồi.