Một trăm năm London Buddhist Vihara: Sri Lanka phát hành tem kỷ niệm
Theo The Sunday Times (Sri Lanka, 20/09/2026), Sri Lanka Post đã phát hành một con tem bưu chính kỷ niệm 100 năm London Buddhist Vihara — theo mô tả của bài báo là ngôi chùa Theravāda đầu tiên được thành lập bên ngoài châu Á. Ngôi chùa do Anagarika Dharmapala sáng lập năm 1926 tại Luân Đôn.
Lễ phát hành phong bì ngày đầu tiên diễn ra tại trụ sở Bưu điện ở Colombo. Quyền Tổng Giám đốc Bưu điện Deepa Liyanage trao phong bì cho ông Sudhammika Hewavitarne, Chủ tịch Anagarika Dharmapala Trust, trước sự chứng minh của chư Tăng. Hòa thượng Bogoda Seelawimala Thera, Trụ trì London Buddhist Vihara, ban lời anusāsanā (lời giáo huấn chúc phúc). Đại sứ Sri Lanka tại Anh, ông Nimal Senadheera, dự phần lễ tại Luân Đôn; Phật tử ở Anh tham dự qua Zoom.
Thời điểm phát hành được chọn trùng với dịp kỷ niệm 162 năm ngày sinh Anagarika Dharmapala (17/09). Một thế kỷ trước, việc một cư sĩ Sri Lanka lập chùa Theravāda ngay giữa Luân Đôn là bước đi mở đường cho toàn bộ mạng lưới tự viện Theravāda ở phương Tây hôm nay — từ Anh, Đức, đến Bắc Mỹ và Úc.
Trong bản tin hôm nay
Bản tin hôm nay xoay quanh hai chữ: truyền và dạy. Ở Luân Đôn, một ngôi chùa Theravāda tròn một trăm tuổi được ghi nhận bằng con tem. Ở TP.HCM, giới trường Nam tông Kinh của Đại giới đàn Thanh Kiểm đã truyền giới cho 84 giới tử, với ba vị tôn túc lần lượt quang lâm sách tấn. Sri Lanka có hai câu chuyện cần đọc thận trọng: chuyến bay rải nước phước cầu mưa và lời xin ân xá của một vị tỳ-khưu gây tranh cãi. Phần nghiên cứu có một bài khảo sát mới về việc kiểm soát chất lượng bản dịch Pāli bằng máy. Chuyên đề Pāli hôm nay là ovāda, lời khuyên dạy.
1. Theravāda thế giới
Không quân Sri Lanka dùng máy bay rải nước phước cầu mưa
Theo AFP (20/09/2026) và Newswire (20/09/2026), Không quân Sri Lanka đã điều một máy bay Y-12 chở ba vị Tăng đắp y vàng tụng paritta trên không, trong khi các quân nhân rưới nước phước đựng trong các bình nhựa 5 lít xuống những vùng đang chịu hạn. Không quân mô tả đây là “một hành động biểu tượng của lòng bi mẫn” khi “đất nước đang đối mặt với khó khăn vì thời tiết khô hạn”.
Bối cảnh: Cục Khí tượng Sri Lanka cảnh báo hiện tượng El Niño ở mức nghiêm trọng nhất; các hồ chứa cấp nước cho thủy điện chỉ còn khoảng 50% dung tích, và hai trong sáu phân khu của Vườn quốc gia Yala đã đóng cửa với khách tham quan.
Song song, trang Jaffna Monitor (20/09) đặt câu hỏi về mặt quản trị: ai phê duyệt việc dùng máy bay quân sự cho một nghi lễ tôn giáo, chi phí bao nhiêu và do ai chi trả. Đây là câu hỏi do một tờ báo nêu ra, không phải kết luận điều tra; chưa có phản hồi chính thức. Về ngày diễn ra có khác biệt: AFP ghi “tối thứ Bảy” (19/09), còn Jaffna Monitor ghi “Chủ nhật” (20/09).
“Khi đất nước đang đối mặt với khó khăn vì thời tiết khô hạn, chiếc máy bay cất cánh như một hành động biểu tượng của lòng bi mẫn.”
— Thông cáo của Không quân Sri Lanka, theo AFP (bản dịch Việt)
Trụ trì và một tu sĩ ở Surin hoàn tục sau khi xét nghiệm dương tính với ma túy
Theo The Thaiger (20/09/2026), ngày 18/09 đoàn công tác huyện Sikhoraphum cùng cảnh sát và cán bộ địa phương đã kiểm tra ma túy tại Wat Ban Chang Pi (xã Chang Pi, huyện Sikhoraphum, tỉnh Surin). Mười vị Tăng được xét nghiệm nước tiểu; hai vị cho kết quả dương tính, trong đó có vị trụ trì, tám vị âm tính.
Thủ tục hoàn tục được tiến hành với hai vị, và cả hai được đưa đến Bệnh viện Sikhoraphum để cai nghiện. Hồ sơ chuyển cho Đồn cảnh sát Sikhoraphum điều tra tiếp. Bài báo không nêu tên hai vị. Đây là một vụ việc riêng, khác với vụ bốn tu sĩ ở Buriram mà bản tin hôm qua đã đưa; cả hai nằm trong đợt kiểm tra ma túy diện rộng tại các tự viện Thái Lan trong tháng 9/2026.
Ngài Gnanasara ra mắt sách và xin Tổng thống ân xá lần nữa
Theo Newswire (20/09/2026), ngày 20/09 tại Sambuddhatva Jayanthi Mandiraya (Colombo), Ven. Galagoda Aththe Gnanasara Thero, Tổng Thư ký tổ chức Bodu Bala Sena, đã ra mắt một cuốn sách mới và nhân dịp đó công khai xin Tổng thống Anura Kumara Dissanayake ban lệnh ân xá mới, đồng thời mong chư vị trưởng lão can thiệp giúp.
Bối cảnh pháp lý — đây là sự kiện: ngày 10/09/2026, Tòa án Tối cao Sri Lanka tuyên lệnh ân xá năm 2019 mà Tổng thống khi đó là Maithripala Sirisena dành cho vị này là vô hiệu; bản án gốc liên quan tội khinh miệt tòa án. Những điều vị này nói — “Tôi không biết số phận mình đã được viết ra sao… Tôi sẽ cúi đầu trước pháp luật” và “Nếu các viên chức sai sót về thủ tục, tại sao tôi phải chịu phạt?” — là lời phát biểu của đương sự, không phải nhận định của tòa.
Bản tin ghi nhận sự việc vì nó liên quan trực tiếp đến quan hệ giữa Tăng-già và nhà nước tại Sri Lanka, và không đưa ra đánh giá về nhân vật hay về vụ án.
2. Theravāda Việt Nam
Đại giới đàn Thanh Kiểm: 84 giới tử Nam tông Kinh thọ giới tại Tổ đình Bửu Quang
Bản tin ngày 18/09 đã nhắc đến giới trường Nam tông Kinh tại Tổ đình Bửu Quang. Nay đã có kết quả cụ thể. Theo Giác Ngộ và trang Phật giáo Nguyên thủy, ngày 16/09/2026 (mùng 6 tháng 8 năm Bính Ngọ, PL.2570), tại chùa Bửu Quang (phường Tam Bình, TP.HCM), giới trường biệt truyền của hệ phái Phật giáo Nam tông Kinh thuộc Đại giới đàn Thanh Kiểm đã trang nghiêm truyền giới.
Trong 90 vị dự khảo hạch, 84 vị đủ điều kiện thọ giới: 60 Tỳ-kheo, 9 Sa-di và 15 Tu nữ. Hội đồng Giới sư gồm Hòa thượng Thiện Tâm (Đường đầu Hòa thượng đàn giới Tỳ-kheo), Hòa thượng Minh Giác (đàn giới Sa-di) và Hòa thượng Hộ Chánh (đàn giới Tu nữ); Thượng tọa Minh Hạnh làm Yết-ma A-xà-lê, Thượng tọa Giác Trí và Thượng tọa Thiện Hạnh làm Giáo thọ A-xà-lê hai đàn.
Điểm đáng chú ý về mặt truyền thống: đây là giới trường biệt truyền, hành trì theo Luật tạng Theravāda và tách riêng với các đàn Bắc tông, Khất sĩ cùng thuộc Đại giới đàn Thanh Kiểm; đồng thời có đàn giới Tu nữ riêng, một nét đặc thù của Theravāda Việt Nam.
“Giới là sự tự giác, xuất phát từ ý thức tự thân.”
— Trưởng lão Hòa thượng Viên Minh ban đạo từ tại giới trường chùa Bửu Quang, 14/09/2026, theo phatgiaonguyenthuy.com
Ba vị tôn túc lần lượt quang lâm giới trường sách tấn giới tử
Trong ba ngày trước lễ truyền giới, trang Phật giáo Nguyên thủy tường thuật ba buổi giáo giới tại chùa Bửu Quang. Ngày 14/09, Trưởng lão Hòa thượng Viên Minh (Phó Thư ký Hội đồng Chứng minh GHPGVN, Viện chủ Tổ đình Bửu Long) ban đạo từ, nhấn mạnh giới không chỉ là hình thức bên ngoài mà là công phu nội tâm, và dạy về oai nghi, tế hạnh trong bốn oai nghi.
Chiều 15/09, Hòa thượng Thích Thiện Tâm (Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN) sách tấn giới tử về tam vô lậu học Giới – Định – Tuệ, xem giới là nền tảng để định và tuệ phát sinh. Tối 17/09, Hòa thượng Bửu Chánh thuyết giảng về sáu pháp cần đoạn trừ, dẫn Trung Bộ Kinh, và nhấn mạnh việc tu tập phải chuyển hóa được hành vi chứ không dừng ở hiểu biết lý thuyết.
Ba bài giáo giới này cùng hướng về một điểm — cũng chính là chuyên đề Pāli hôm nay: ovāda, lời khuyên dạy trao cho người mới bước vào đời sống xuất gia.
Cà Mau chỉ đạo chăm lo đời sống đồng bào Khmer dịp Sen Dolta 2026
Theo Báo Văn Hóa (20/09/2026), UBND tỉnh Cà Mau đã chỉ đạo các sở, ngành và địa phương chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào Khmer dịp lễ Sen Dolta (10–12/10/2026), theo tinh thần vui tươi, ấm áp và tiết kiệm.
Nội dung gồm: tạo điều kiện cho cán bộ, công chức và học sinh người Khmer về dự lễ; rà soát danh sách các chùa Nam tông Khmer, chư Tăng và người có uy tín trong cộng đồng để thăm hỏi; tăng cường tuyên truyền ý nghĩa và giá trị truyền thống của lễ; giữ gìn an ninh trật tự trong dịp lễ. Trước đó TP Cần Thơ đã công bố cho nghỉ ba ngày dịp lễ này.
3. Tipiṭaka · Pāli · Buddhist Studies
Nghiên cứu mới: làm sao chọn đúng 10% bản dịch máy Pāli cần người kiểm?
Ngày 14/09/2026, tác giả Máté Metzger công bố trên arXiv (mã 2609.14963) một khảo sát đặt câu hỏi rất thực tế: khi số người đọc được Pāli thành thạo rất ít, làm sao biết bản dịch máy nào đáng để mang ra soát, trong khi không có sẵn bản dịch chuẩn của con người để đối chiếu?
Nghiên cứu cho ba mô hình ngôn ngữ dịch 15.493 đoạn Pāli, rồi so sánh năm tín hiệu rủi ro: độ mới của văn bản gốc, khoảng cách vector, mức bất đồng giữa các mô hình, dịch ngược, và chấm điểm GEMBA không cần bản tham chiếu. Kết quả: chấm điểm GEMBA tỏ ra hữu hiệu nhất — chỉ soát 10% số bản dịch có điểm rủi ro cao nhất đã bắt được 81,6% lỗi nặng; ở mức soát 20%, con số lên 94,7%.
Ý nghĩa với giới nghiên cứu Theravāda: đây là câu trả lời có số liệu đầu tiên dành riêng cho tiếng Pāli về việc phân bổ nguồn lực soát bản dịch — vấn đề mà mọi dự án dịch thuật kinh điển đều gặp. Lưu ý: hôm nay trang arXiv không truy cập được từ hệ thống của chúng tôi; thông tin đã được đối chiếu qua bản sao trên alphaXiv.
Nhu cầu bản Visuddhimagga song ngữ Pāli – Anh, và một tài nguyên ít người biết
Ngày 17/09/2026, thành viên Sobhana mở một chủ đề trên diễn đàn SuttaCentral, hỏi liệu đã có sẵn bản Visuddhimagga ghép song song văn bản Pāli với bản dịch Anh ngữ của Hòa thượng Ñāṇamoli hay chưa. Lý do rất cụ thể: một khóa học tại tự viện cần tài liệu đối chiếu, vì đọc thẳng Pāli của bộ Thanh Tịnh Đạo là rất khó.
Ngày 19/09, thành viên ryan.hastings trả lời rằng đã có một bản như vậy tại trang tipitaka.theravada.su (mục /other/vism), “có trọn bộ Vsm, với bản dịch của Hòa thượng Ñāṇamoli được căn theo từng đoạn Pāli”, và có thể chuyển giao diện sang tiếng Anh ở góc trên bên phải.
Điểm đáng chú ý về mặt học thuật: công việc căn chỉnh song ngữ lâu nay tập trung vào Tạng Kinh; lớp Aṭṭhakathā và riêng bộ Visuddhimagga hầu như vẫn chưa được căn chỉnh trong hệ sinh thái mở. Chúng tôi chưa truy cập được trang tipitaka.theravada.su để kiểm chứng trực tiếp, nên xin dẫn đúng như lời trên diễn đàn.
Chú thích Tương Ưng Bộ được cho là đã hoàn tất, nhưng bản ePub còn lỗi liên kết
Ngày 20/09/2026, trên diễn đàn SuttaCentral, thành viên michaelh báo rằng các liên kết chú thích trong bản ePub Linked Discourses (Tương Ưng Bộ) bị lỗi khi đọc trên phần mềm KOReader, báo “Invalid or external link” — cùng loại lỗi từng được sửa cho bản ePub Trung Bộ Kinh hồi tháng 01/2025.
Trong phần trả lời, thành viên agilgur5 cho biết bộ chú thích cho Tương Ưng Bộ mới hoàn tất gần đây, và quy trình tạo ePub có lẽ cần sửa thêm mã trước khi các chú thích được đưa vào bản tải về đúng cách. Nếu đúng, đây là một mốc đáng kể cho bản Anh ngữ miễn phí được dùng nhiều nhất của Tương Ưng Bộ — nhưng xin lưu ý đây là phát biểu của thành viên diễn đàn, chưa phải thông báo chính thức của SuttaCentral.
Câu chuyện cũng cho thấy một khoảng cách quen thuộc: bản web và bản ePub/in không phải lúc nào cũng đi cùng nhịp, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chư Tăng và người đọc ở nơi kết nối mạng hạn chế, vốn phụ thuộc vào máy đọc sách.
PALI 101 với TS Aleix Ruiz-Falqués đã khai giảng, học đến 04/12
Khóa Elementary Pali I của Yogic Studies do TS Aleix Ruiz-Falqués — Trưởng khoa Pāli và Ngôn ngữ, Shan State Buddhist University — giảng dạy đã bắt đầu ngày 14/09/2026 và kéo dài 12 tuần, đến 04/12/2026. Lớp học qua Zoom, 24 buổi, thứ Hai 10:00–11:30 và thứ Tư 12:00–13:30 giờ Thái Bình Dương, có ghi hình, bài tập, kiểm tra giữa kỳ và cuối kỳ.
Tài liệu dùng chữ La-tinh nên người mới không phải học thêm hệ chữ viết. Học phí 300 USD cho một học kỳ, 800 USD cho trọn ba kỳ; PALI 102 bắt đầu 04/01/2027 và PALI 103 từ 03/05/2027. Vì khóa đã học được một tuần, người quan tâm nên hỏi ban tổ chức xem còn nhận đăng ký muộn hay không.
4. Khóa thiền & sự kiện sắp tới
5. Pāli hôm nay
Cách đọc
o-vā-da. Âm o là nguyên âm dài trong tiếng Pāli. vā cũng dài, là âm tiết mạnh nhất. d không bật hơi (khác dh). Đọc: ô-va-đa, nhấn nhẹ ở vā.
Từ loại
Danh từ giống đực, gốc -a. Chủ cách số ít: ovādo. Đối cách: ovādaṁ. Sở dụng cách: ovādena. Động từ cùng gốc: ovadati (khuyên dạy, giáo giới).
Nghĩa
Lời khuyên dạy, lời giáo giới, lời chỉ bảo; sự nhắc nhở, sự răn dạy — đặc biệt là lời của bậc thầy dành cho học trò, hoặc của trưởng lão dành cho người mới tu.
Cấu tạo
ovāda là dạng rút gọn của ava-vāda: tiền tố ava- (xuống, hướng tới) kết hợp với căn √vad (nói). Trong tiếng Pāli, ava- thường rút thành o- — đây là một quy luật rất hữu ích, còn thấy ở okāsa (< avakāsa, cơ hội), onata (< avanata, cúi xuống), ojhāyati. Nghĩa gốc vì vậy là “lời nói hướng xuống, lời nói dặn dò”, từ đó thành “lời giáo giới”.
Định nghĩa
Trong kinh điển, ovāda không phải lời khuyên chung chung mà là lời chỉ dạy có trách nhiệm, thường gắn với quan hệ thầy – trò và với giới luật. Kinh thường ghép ovāda với anusāsanī (lời giáo huấn tiếp nối, lời dặn dò lặp lại) thành một cặp: ovāda nghiêng về lời nhắc ban đầu, anusāsanī nghiêng về sự dạy dỗ bền bỉ về sau. Trong Luật tạng, Ovāda-pāṭimokkha là bài giáo giới cô đọng của Đức Phật, và việc chư Tăng giáo giới chư Ni cũng được gọi là ovāda. Điểm cốt lõi: lời giáo giới chân chính bao hàm cả việc ngăn chặn điều bất thiện, chứ không chỉ khích lệ.
Ẩn dụ dễ nhớ
Ovāda giống lan can trên cầu thang. Nó không đẩy ta đi, cũng không làm thay ta bước; nó chỉ ở đó, và khi chân trượt thì có chỗ để bám. Người thầy giỏi không đi hộ học trò đoạn đường nào, nhưng dựng sẵn lan can ở những khúc dễ ngã.
Câu kinh thực
Satañhi so piyo hoti, asataṁ hoti appiyo.
Word-by-word
ovadeyya: nên khuyên dạy (thể nguyện, ngôi 3 số ít của ovadati) · anusāseyya: nên chỉ bảo, giáo huấn (thể nguyện của anusāsati) · asabbhā: khỏi điều thô lậu, điều không xứng đáng (xuất xứ cách của asabbha) · ca: và · nivāraye: nên ngăn lại (thể nguyện của nivāreti) · sataṁ: của những bậc thiện (sở thuộc cách số nhiều của sant) · hi: quả thật · so: vị ấy · piyo: được yêu mến · hoti: thì là · asataṁ: của những kẻ bất thiện · appiyo: không được ưa.
Grammar point: thể nguyện (-eyya) dùng để khuyên bảo
Với động từ nhóm thứ nhất, thể nguyện (sattamī, optative) ngôi 3 số ít tận cùng bằng -eyya: ovadati → ovadeyya, anusāsati → anusāseyya. Thể này không chỉ diễn tả điều “có thể xảy ra” mà rất thường dùng để khuyên nhủ, dịch sang tiếng Việt là “nên…”, “hãy…”. Câu kệ trên đặt liền ba động từ thể nguyện, tạo nhịp khuyến thiện.
Hai hiện tượng nối âm đáng chú ý ngay trong câu này: ovadeyya + anusāseyya → ovadeyyānusāseyya (hai âm a ngắn gặp nhau thành ā dài); và sataṁ + hi → satañhi (âm ṁ đứng trước h biến thành ñ). Nhận ra hai quy luật này giúp tra từ điển đúng chỗ thay vì đi tìm một từ không tồn tại.
3 từ liên quan
ovadati: khuyên dạy, giáo giới (động từ) · anusāsanī: lời giáo huấn, sự dạy dỗ bền bỉ, thường đi cặp với ovāda · Ovāda-pāṭimokkha: bài giáo giới cô đọng trong Luật tạng.
Giá trị khi đọc kinh
Gặp một chuỗi động từ tận cùng -eyya, nên nghĩ ngay đến lời khuyên chứ không phải điều kiện. Gặp một từ bắt đầu bằng o- mà tra không ra, hãy thử phục hồi thành ava-: ovāda → avavāda, okāsa → avakāsa. Hai mẹo nhỏ này gỡ được khá nhiều chỗ tắc khi đọc kệ ngôn.
Liên hệ đời sống
Ba buổi giáo giới tại giới trường chùa Bửu Quang tuần này, và lời anusāsanā của Hòa thượng Bogoda Seelawimala tại lễ phát hành tem ở Colombo, đều là ovāda theo đúng nghĩa cổ điển: người đi trước nói với người đi sau. Nhưng câu kệ Dhp 77 còn nói thêm một điều ít ai thích nghe: lời giáo giới thật sự có phần ngăn chặn — asabbhā ca nivāraye — và vì thế nó không phải lúc nào cũng dễ chịu. Bài kệ nói thẳng cái giá phải trả: người dám khuyên răn sẽ được người hiền quý mến và bị kẻ xấu ghét bỏ. Trong gia đình hay nơi làm việc, trước khi nhắc một người, có thể tự hỏi ba câu: mình nhắc vì điều tốt của họ hay vì sự khó chịu của mình; mình có nói đúng lúc không; và mình có sẵn lòng chịu bị ghét không. Trả lời được cả ba, lời nhắc mới thành ovāda.
6. Một câu Pāli cần nhớ hôm nay
Dūre santo pakāsenti, himavantova pabbato.
Bậc chân nhân dù ở xa vẫn sáng tỏ, như ngọn núi Tuyết Sơn.— Dhammapada 304, Cūḷasubhaddāvatthu (dhp304:1–2); câu kệ đầy đủ có thêm: “kẻ bất thiện thì ngay ở đây cũng không thấy được, như mũi tên bắn đi trong đêm”.
Điều cần nhớ
Câu kệ xây trên một hình ảnh rất cụ thể: dãy Tuyết Sơn xa hàng trăm dặm mà vẫn nhìn thấy, còn mũi tên bắn trong đêm thì ở ngay trước mặt cũng không ai hay. Phẩm hạnh có sức lan xa như thế — không nhờ quảng bá, mà nhờ chính nó. Hôm nay câu kệ ứng hợp một cách lặng lẽ: một ngôi chùa Theravāda ở Luân Đôn đã tròn một trăm năm, khởi đi từ một cư sĩ Sri Lanka; và tại TP.HCM, 84 giới tử vừa bước vào đời sống giới hạnh. Dūre không chỉ là xa về không gian, mà còn là xa về thời gian.
- Sri Lanka – Anh Quốc: Sri Lanka Post phát hành tem kỷ niệm 100 năm London Buddhist Vihara, ngôi chùa Theravāda đầu tiên ngoài châu Á, do Anagarika Dharmapala lập năm 1926.
- Việt Nam: giới trường biệt truyền Nam tông Kinh của Đại giới đàn Thanh Kiểm truyền giới cho 84 giới tử (60 Tỳ-kheo, 9 Sa-di, 15 Tu nữ) tại Tổ đình Bửu Quang ngày 16/09; Cà Mau chỉ đạo chăm lo đồng bào Khmer dịp Sen Dolta 10–12/10.
- Nghiên cứu: một khảo sát mới cho thấy chỉ cần soát 10% bản dịch máy Pāli có điểm rủi ro cao nhất đã bắt được 81,6% lỗi nặng — hướng đi thực tế cho các dự án dịch kinh điển thiếu nhân lực.
- Lịch: khóa trực tuyến 10 tuần của Vipassana Fellowship khai giảng 26/09; mùa An cư kết thúc 25 hoặc 26/10 tùy truyền thống; Kaṭhina Hoàng gia tại Tisarana 08/11 và mùa Kaṭhina Malaysia 01–22/11.
- Pāli: ovāda (lời giáo giới), thể nguyện -eyya dùng để khuyên bảo (Dhp 77); câu cần nhớ: Dūre santo pakāsenti (Dhp 304).
Phương pháp và nguồn
Bản tin được thực hiện sáng 21/09/2026 (giờ Việt Nam). Phạm vi thời gian: tin thế giới 19–21/09; nguồn Việt Nam 14–21/09; nghiên cứu 14–21/09; sự kiện trong 1–3 tháng tới. Chống trùng bằng cách đối chiếu toàn bộ bài Update Daily đã đăng trên theravada.blog, danh mục tin đã dùng, danh sách từ Pāli đã học và danh sách câu kinh đã trích. Chỉ giữ lại nội dung truy cập được nguồn gốc và kiểm chứng được ngày đăng; nội dung không xác minh được đã bị loại hoặc ghi rõ mức độ xác minh.
Nguồn không truy cập được hôm nay
- phuocson.org — robots.txt ConnectTimeout; truy cập trực tiếp bị proxy trả 403
- vienkhong.org — trang chủ đọc được nhưng bài mới nhất từ 2021; trang con /tin-tuc-su-kien/ bị chặn bởi robots.txt
- theravada.vn — đọc được, không có nội dung năm 2026
- vienkhongni.com — đọc được, không có bài trong cửa sổ 14–21/09
- arxiv.org — HTTP 429 rồi 403 qua proxy; đã đối chiếu qua alphaXiv
- tipitaka.theravada.su — robots.txt không phân giải được tên miền
- bangkokpost.com (trang bài) — HTTP 451
- buddhistchannel.tv — tải được nhưng không hiển thị ngày đăng, nên không dùng
- khmertimeskh.com, manilatimes.net, sundayobserver.lk, macaubusiness.com — HTTP 403
- nst.com.my — bị chặn bởi robots.txt
- eap.bl.uk — đọc được nhưng không có mục Pāli/Đông Nam Á có ngày đăng
- tipitaka.org, vridhamma.org, dhammatalks.org, ocbs-courses.org — đọc được nhưng không có mục tin mới có ngày