Update Daily
Theravāda · Tipiṭaka · Pāli — Thứ Năm, 01/10/2026
Lead Story
Hòa thượng Aggadhammo Kim Ngọc Toàn viên tịch; lễ truy niệm và trà-tỳ hoàn tất tại chùa Krapôchhuk Chral
Hòa thượng Aggadhammo Kim Ngọc Toàn, Phó Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Vĩnh Long và Phó Chủ tịch Hội Đoàn kết Sư sãi yêu nước tỉnh Vĩnh Long, đã viên tịch lúc 20 giờ 45 ngày 26/09/2026 tại chùa Krapôchhuk Chral (chùa Chà), ấp Sóc Chà, xã Trà Cú, tỉnh Vĩnh Long. Ngài trụ thế 67 năm, 47 hạ lạp.
Theo Giác Ngộ, lễ truy niệm được cử hành chiều 30/09 và lễ trà-tỳ diễn ra ngay trong tối cùng ngày tại bổn tự. Hòa thượng Chau Ty quang lâm chứng minh; Hòa thượng Thạch Ngọc Viên cùng chư tôn đức Tăng Nam tông Khmer trong và ngoài tỉnh, cùng đông đảo Phật tử, đã về tham dự. Hòa thượng Thạch Oai tuyên đọc lời tưởng niệm.
Vì sao đáng chú ý. Đây là sự ra đi của một vị giáo phẩm Nam tông Khmer đang đồng thời giữ trọng trách trong Ban Trị sự Phật giáo tỉnh và trong Hội Đoàn kết Sư sãi yêu nước — hai thiết chế song hành đặc thù của Phật giáo Nam tông Khmer. Sự việc diễn ra giữa lúc Phật giáo Nam tông Khmer các tỉnh đang chuẩn bị nhân sự cho Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ X và bước vào mùa Kaṭhina.
Nguồn: Giác Ngộ Online, 27/09/2026 (cáo phó) và 01/10/2026 (lễ truy niệm, cung tống kim quan).
Trong bản tin hôm nay
Mạch thứ hai là Tăng-già trong tương quan với pháp luật và xã hội: Tòa Phúc thẩm Sri Lanka phát lệnh bắt một vị tỳ-khưu nổi tiếng gây tranh cãi; chính quyền Vientiane đóng một trung tâm hành thiền sau tuyên bố của người đứng đầu; còn ở Thái Lan, chư Tăng một ngôi chùa vùng lũ chuyển hàng cứu trợ cho dân. Cùng với đó là mùa Kan Ben ở Campuchia, một lời mời duyệt bản dịch Tam Tạng tiếng Tamil, và khóa Pāli trú xứ của VRI còn mở đơn tới 15/10.
01 · Theravāda thế giới
Sri Lanka: Tòa Phúc thẩm phát lệnh bắt Đại đức Galagodaaththe Gnanasara
Chuyện gì đã xảy ra. Ngày 29/09/2026, Tòa Phúc thẩm Sri Lanka phát lệnh bắt Đại đức Galagodaaththe Gnanasara sau khi vị này không có mặt tại phiên tòa. Hội đồng gồm Thẩm phán Mayadunne Corea và Thẩm phán Lakmali Karunanayake, và tòa chỉ thị thi hành lệnh qua Tổng Thanh tra Cảnh sát, yêu cầu dẫn giải vị này ra tòa ngày 01/10.
Các bên nói gì — xin phân định rõ.
- Sự kiện: lệnh bắt được phát ngày 29/09; vị này không hiện diện tại tòa.
- Phía công tố: Tổng Chưởng lý đã đệ đơn xin tòa cho thi hành một phán quyết của Tòa án Tối cao vô hiệu hóa lệnh ân xá do nguyên Tổng thống Maithripala Sirisena ban trước đó (theo Daily FT).
- Phía nhà nước tại phiên tòa: Công tố viên Sajith Bandara cho rằng đây là vụ án hình sự và đề nghị phát lệnh bắt nếu bị cáo không ra tòa (theo Newswire).
- Phía bào chữa: Luật sư Anura Meddegoda, PC, trình bày rằng thân chủ đang nghỉ vì bệnh và xin thêm thời gian nghiên cứu đơn của Tổng Chưởng lý (theo Newswire).
- Phía Tăng-già: chúng tôi không ghi nhận được tuyên bố nào từ các Mahānāyaka hay các Nikāya về vụ việc này.
- Diễn giải của báo chí còn vênh nhau: Daily FT mô tả đây là thủ tục xét tội coi thường tòa án (contempt of court), trong khi Newswire và Sri Lanka Mirror trình bày như thủ tục thi hành án tù sau khi lệnh ân xá bị thu hồi. Chúng tôi chưa đối chiếu được hai cách mô tả này, và không nguồn nào trong số đã đọc nêu rõ tội danh gốc.
Vì sao đáng chú ý. Đây là một vụ việc nằm ở chỗ giao nhau giữa thẩm quyền tòa án thế tục, quyền ân xá của nguyên thủ, và vị thế của một tỳ-khưu — ba trục mà Phật giáo Theravāda ở Sri Lanka vẫn thường xuyên phải xử lý. Tính đến thời điểm chốt bản tin, chúng tôi chưa xác minh được kết quả của phiên 01/10.
Nguồn: Newswire, 29/09/2026 · Daily FT, 30/09/2026 · Daily Mirror, 29/09/2026 · Sri Lanka Mirror, 29/09/2026.
Campuchia: mùa Kan Ben khởi lễ, Pchum Ben vào ngày 11/10
Chuyện gì đã xảy ra. Theo Thông tấn xã quốc gia Campuchia (AKP), mùa Kan Ben kéo dài 14 ngày đã khởi lễ ngày 27/09/2026 và diễn ra tại các chùa khắp cả nước, kéo dài tới 10/10. Đại lễ Pchum Ben rơi vào ngày 11/10, tức ngày thứ mười lăm của chu kỳ.
AKP viết rằng trong những ngày này người dân Campuchia đến chùa dâng vật thực cúng dường chư Tăng, với niềm tin rằng chư Tăng sẽ chuyển phần phước ấy đến thân quyến đã quá vãng.
Vì sao đáng chú ý. Kan Ben và Pchum Ben là một trong hai mốc lớn nhất của năm Phật giáo Khmer, và là mùa cao điểm của cúng dường trong các cộng đồng Theravāda Khmer — bao gồm cả Phật giáo Nam tông Khmer ở đồng bằng sông Cửu Long, nơi lễ tương ứng được gọi là Sene Dolta.
Nguồn: Agence Kampuchea Presse (AKP), 27/09/2026.
Thái Lan: chư Tăng một ngôi chùa vùng lũ Pak Chong chuyển hàng cứu trợ
Chuyện gì đã xảy ra. Khaosod English ngày 28/09/2026 tường thuật chư Tăng chùa Than Uthumphon (còn gọi Wat Khlong Duea), xã Mu Si, huyện Pak Chong, tỉnh Nakhon Ratchasima, lội nước lũ để phân phát cơm hộp, nước uống và túi hàng cứu trợ cho người dân bị ngập.
Theo bài báo, phần hàng này vốn do bà con cúng dường vào chùa, sau đó chùa chuyển lại cho những hộ đang cần gấp. Phía chùa nói rằng trong thiên tai thì mọi người nên giúp nhau bằng khả năng của mình, và dù chùa không thể đến được với tất cả những ai bị ảnh hưởng, chư Tăng mong phần nào làm vơi bớt khó khăn.
Vì sao đáng chú ý. Đây là một ví dụ rõ về chức năng kho hậu cần cộng đồng của ngôi chùa Theravāda trong thiên tai: vật phẩm cúng dường không nằm lại trong chùa mà được điều phối ra bên ngoài. Mạch tin này nối tiếp đợt lũ ở Thái Lan mà bản tin ngày 27/09 đã ghi nhận qua việc dựng đê bảo vệ các chùa cổ Ayutthaya.
Nguồn: Khaosod English, 28/09/2026.
Lào: Vientiane đóng Trung tâm hành thiền KM38 sau tuyên bố của người đứng đầu
Chuyện gì đã xảy ra. Theo Laotian Times ngày 25/09/2026, chính quyền Vientiane đã ra quyết định đóng Trung tâm hành thiền KM38 tại bản Sangsai, huyện Pakngum, Vientiane. Trung tâm mở cuối năm 2009 và được cấp phép năm 2010, hoạt động như một đạo tràng hành thiền dưới Tổ chức Phật giáo Lào.
Phân định các lớp thông tin.
- Tuyên bố của cá nhân: ngày 04/09, bà Thongkeo Soumphonphakdy công khai tự nhận là Phật tái sinh, cụ thể là hóa thân của Phra Sri Ariya Metrai (Phật Di Lặc).
- Phía bà nói gì: trong một phỏng vấn đăng trên Facebook, bà nói đã giữ niềm tin này riêng trong nhiều năm trước khi quyết định công bố, và chấp nhận rằng nhiều người sẽ không hiểu.
- Quan điểm của các tổ chức: ngày 16/09, Mặt trận Lào xây dựng đất nước cùng Tổ chức Phật giáo Lào họp và đề xuất hai hướng — hoặc khuyên giải kèm yêu cầu công khai đính chính, hoặc cấm bà hoạt động tôn giáo và tạm dừng trung tâm.
- Quyết định của chính quyền: do thông báo ngày 16/09 không được chấp hành và trung tâm vẫn mở, ngày 24/09 chính quyền ra lệnh đóng trung tâm và thu hồi giấy phép năm 2010.
Vì sao đáng chú ý. Vụ việc cho thấy cách một hệ thống Theravāda quốc gia xử lý tuyên bố chứng đắc hoặc tự nhận thánh vị bên ngoài khuôn khổ Tăng-già — một vấn đề có tiền lệ lâu dài trong lịch sử Phật giáo Đông Nam Á.
Nguồn: Laotian Times, 25/09/2026.
02 · Theravāda Việt Nam
Vĩnh Long: trọn tiến trình tang lễ Hòa thượng Aggadhammo Kim Ngọc Toàn
Theo cáo phó do Giác Ngộ đăng ngày 27/09, Hòa thượng Aggadhammo Kim Ngọc Toàn viên tịch lúc 20 giờ 45 ngày 26/09/2026, tức ngày 16 tháng 8 năm Bính Ngọ, tại chùa Krapôchhuk Chral (chùa Chà), ấp Sóc Chà, xã Trà Cú, tỉnh Vĩnh Long. Ngài trụ thế 67 năm, 47 hạ lạp.
Các chức vụ được nêu gồm Phó Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Vĩnh Long, Phó Chủ tịch Hội Đoàn kết Sư sãi yêu nước tỉnh Vĩnh Long, và trụ trì chùa Chà.
Lịch tang lễ theo cáo phó
| Thời điểm | Nội dung |
|---|---|
| 26/09, 23 giờ | Lễ nhập quan |
| 27/09, 7 giờ | Bắt đầu thời gian phúng viếng |
| 30/09, 14 giờ | Lễ truy niệm, sau đó cung tống kim quan và trà-tỳ |
Bản tin Giác Ngộ ngày 01/10 cho biết lễ truy niệm được cử hành chiều 30/09 và lễ trà-tỳ diễn ra tối cùng ngày. Hòa thượng Chau Ty quang lâm chứng minh; Hòa thượng Thạch Ngọc Viên hiện diện; Hòa thượng Thạch Oai tuyên đọc lời tưởng niệm. Chư tôn đức Tăng Nam tông Khmer trong và ngoài tỉnh cùng đông đảo Phật tử đã về tham dự.
Nguồn: Giác Ngộ Online, 27/09/2026 · Giác Ngộ Online, 01/10/2026.
03 · Tipiṭaka · Pāli · Buddhist Studies
Giáo sư Bimalendra Kumar chính thức nhận chức Hiệu trưởng Đại học Sanchi
Chuyện gì đã xảy ra. Buddhistdoor Global ngày 25/09/2026 (tác giả Dipen Barua) cho biết Giáo sư Bimalendra Kumar đã được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Đại học Sanchi về Phật học và Ấn Độ học (Sanchi University of Buddhist-Indic Studies, SUBIS), có hiệu lực từ ngày 15/09/2026. Người bổ nhiệm là ông Mangubhai Chhaganbhai Patel, Thống đốc bang Madhya Pradesh và đồng thời là Chưởng quản của trường.
Bản tin ngày 26/09 của chúng tôi đã ghi nhận tin này ở trạng thái chưa xác nhận. Nay nguồn đã rõ, nên chúng tôi đăng lại với thông tin đầy đủ.
Về vị giáo sư. Theo Buddhistdoor, ông là Giáo sư đã nghỉ hưu và từng là Trưởng Khoa Pāli và Phật học, Đại học Banaras Hindu (BHU), Varanasi; là người sáng lập Ghế giáo sư ICCR Dr. B. R. Ambedkar về Phật học tại Đại học Phật giáo Lumbini, Nepal. Chuyên môn của ông gồm Pāli, Phật giáo Theravāda, Abhidhamma và Phật giáo Tây Tạng. Bài báo nêu 19 cuốn sách do ông viết hoặc chủ biên và hơn 125 bài nghiên cứu.
Thông tin này hữu ích gì cho người học kinh, Pāli và nghiên cứu Phật học? Rất cụ thể. Một người vừa làm Pāli, vừa làm Abhidhamma, vừa có nền Tây Tạng học nay đứng đầu một đại học Phật học công lập ở Ấn Độ, và theo bài báo ông nhấn mạnh hướng nghiên cứu các bản văn hiếm, kể cả trong Đại tạng Tây Tạng và Hán. Với người học, điều đáng theo dõi là liệu SUBIS có mở thêm chương trình Pāli và Abhidhamma bậc sau đại học, và liệu các bản văn hiếm được nhắc tới có được công bố dạng số hóa truy cập mở hay không.
Nguồn: Buddhistdoor Global, 25/09/2026.
Dự án Tam Tạng tiếng Tamil mở lời mời người duyệt bản dịch
Chuyện gì đã xảy ra. Ngày 26/09/2026, trên diễn đàn Discuss & Discover của SuttaCentral, thành viên magesh đăng lời mời cộng tác cho dự án dịch Tam Tạng Pāli sang tiếng Tamil. Dự án khởi đầu từ Trung Bộ Kinh (Majjhima Nikāya), làm trên nền tảng Bilara, và dịch từ bản Anh ngữ của Tỳ-khưu Sujato.
Lý do dự án được nêu khá rõ: bản dịch Tam Tạng sang tiếng Tamil rất hiếm, và những bản hiện có phần lớn dùng từ Pāli hoặc Sanskrit chuyển tự, khiến người đọc khó hiểu. Người đăng cần người duyệt và người soát lỗi hiểu cả văn hệ kinh điển sơ kỳ lẫn tiếng Tamil. Bài có ghi nhận sự cho phép và nguồn bản Anh ngữ từ Tỳ-khưu Sujato, sự hướng dẫn của Tỳ-khưu-ni Sabbamitta, phần soát lỗi của HongDa, và giới thiệu Tỳ-khưu Sasanawansa từ Sri Lanka làm người duyệt.
Thông tin này hữu ích gì cho người học kinh, Pāli và nghiên cứu Phật học? Đây là một ví dụ mẫu về quy trình dịch kinh thời số hóa mà người Việt có thể học trực tiếp: dịch theo đơn vị câu đã phân đoạn trên Bilara, lấy một bản Anh ngữ đã đối chiếu Pāli làm trung gian, công khai mời duyệt, và ghi nhận minh bạch từng người góp phần. Với người đang dịch kinh sang tiếng Việt, mô hình mở này đáng tham chiếu hơn là dịch kín rồi mới công bố.
Nguồn: SuttaCentral Discuss & Discover, 26/09/2026.
04 · Khóa thiền & sự kiện
Khóa Pāli căn bản trú xứ bằng tiếng Anh của VRI — còn mở đơn tới 15/10
| Mục | Thông tin |
|---|---|
| Thời gian | 01/11 – 31/12/2026 (75 ngày) |
| Ngôn ngữ | Tiếng Anh |
| Địa điểm | Vipassana Research Institute, khuôn viên Global Vipassana Pagoda, Mumbai, Ấn Độ |
| Hình thức | Trú xứ, học hằng ngày |
| Học phí | Không thu phí; nhận cúng dường |
| Tình trạng | Đang mở nhận đơn; hạn cuối 15/10/2026 |
| Điều kiện | Đã hoàn thành một khóa Satipaṭṭhāna; một năm hành thiền tại gia hai giờ mỗi ngày; giữ năm giới trong một năm; trình độ học vấn từ S.S.C./H.S.C. hoặc tương đương; có thư giới thiệu của Thiền sư hoặc Trợ lý Thiền sư (bắt buộc) |
Vì sao đáng chú ý. Khóa Pāli trú xứ dài ngày dạy bằng tiếng Anh là của hiếm, nhất là từ chính VRI — cơ quan đứng sau tipitaka.org. Với người Việt học Pāli, đây là một trong ít cánh cửa không đòi hỏi tiếng Hindi. Lưu ý hạn đơn 15/10 rơi rất gần, và điều kiện dự khóa gắn với tuyến hành thiền của truyền thống S. N. Goenka.
Nguồn: VRI Academics — Residential Courses. Liên hệ nêu trên trang: pali@vridhamma.org.
Anh: lễ xuất gia Anagārikā tại tu viện Amaravati, 07/10
Tu viện Amaravati (truyền thống rừng Ajahn Chah, Hertfordshire, Anh) thông báo ngày 30/09/2026 rằng lễ cầu xin xuất gia Anagārikā của ông Milosz Mnich sẽ diễn ra vào thứ Tư ngày 07/10/2026, lúc 19 giờ 30, trong buổi pūjā tối thường lệ tại chánh điện. Tu viện ghi rõ mọi người đều được hoan nghênh tham dự.
Anagārikā là bậc cầu xin được sống trong chúng Tăng và thọ trì tám giới — chặng chuẩn bị trước khi thọ sa-di trong các tu viện rừng phương Tây.
Nguồn: Amaravati Buddhist Monastery, 30/09/2026.
Pāli hôm nay
thera — bậc trưởng lão
1. Từ đầu mục. thera
2. Cách đọc. thê-ra. Chữ th ở đây là một âm duy nhất: âm t bật hơi, như “t” kèm một hơi thở ra. Tuyệt đối không đọc thành “th” của tiếng Việt. Trọng âm ở âm tiết đầu.
3. Từ loại. Danh từ nam tính, thân -a; cũng dùng như tính từ.
4. Nghĩa chính. Bậc trưởng lão; vị tỳ-khưu kỳ cựu. Nghĩa gốc của gốc từ là “vững chắc, bền, cứng cáp” — từ đó chuyển sang nghĩa “già dặn, lão thành”.
5. Giải thích ngắn. Trong Luật tạng, tuổi hạ của tỳ-khưu thường chia ba bậc: navaka (vị mới), majjhima (vị trung), và thera (vị trưởng lão, thường tính từ mười hạ lạp trở lên). Nhưng Dhammapada lập tức đặt câu hỏi: nếu thera chỉ là phép đếm năm, thì chữ ấy nghĩa gì? Hai kệ dưới đây là câu trả lời của chính kinh điển.
6. Câu kinh thật.
Na tena thero so hoti,
yenassa palitaṁ siro;
Paripakko vayo tassa,
“moghajiṇṇo”ti vuccati.Yamhi saccañca dhammo ca,
ahiṁsā saṁyamo damo;
Sa ve vantamalo dhīro,
“thero” iti pavuccati.
— Dhammapada 260–261, phẩm Dhammaṭṭhavagga, tích Lakuṇḍakabhaddiyattheravatthu.
7. Dịch Việt. Không phải vì điều này mà vị ấy thành bậc trưởng lão: vì đầu vị ấy đã bạc. Tuổi vị ấy chỉ chín rục mà thôi; người như vậy được gọi là “kẻ già một cách vô ích”.
Nơi người nào có sự thật và có chánh pháp, có bất hại, có tiết chế và tự chế — chính người ấy, bậc trí đã nhả bỏ cấu nhiễm, mới được gọi là “thera”.
8. Từng chữ.
| Pāli | Nghĩa | Hình thái |
|---|---|---|
| na | không | phủ định từ |
| tena | vì điều đó | sở dụng cách, số ít, đại từ ta- |
| thero | bậc trưởng lão | chủ cách số ít của thera |
| hoti | trở thành, là | hiện tại, ngôi ba số ít |
| yena | bởi điều mà | sở dụng cách, đại từ quan hệ ya- |
| assa | của vị ấy | sở thuộc cách số ít |
| palitaṁ | tóc bạc | chủ cách số ít trung tính |
| siro | đầu | sira, đầu |
| paripakko | đã chín rục | pari- + pakka, quá khứ phân từ |
| vayo | tuổi | vaya, tuổi, lứa tuổi |
| moghajiṇṇo | già một cách vô ích | hợp từ: mogha vô ích + jiṇṇa già cỗi |
| vuccati | được gọi là | thụ động của gốc vac- |
| yamhi | nơi người nào | định sở cách số ít, đại từ ya- |
| saccañca | sự thật và | saccaṁ + ca |
| ahiṁsā | bất hại | a- + hiṁsā, sự gây hại |
| saṁyamo | sự tiết chế | chủ cách số ít |
| damo | sự tự chế, điều phục | chủ cách số ít |
| vantamalo | đã nhả bỏ cấu nhiễm | hợp từ: vanta đã nhả ra + mala vết bẩn |
| dhīro | bậc trí, người vững vàng | chủ cách số ít |
| pavuccati | được gọi là | pa- + thụ động vac- |
9. Một điểm ngữ pháp. Hãy để ý cặp tena … yena. Đây là lối hô ứng bằng sở dụng cách (instrumental correlative): na tena … hoti, yena … = “không phải vì điều đó mà thành …, tức điều mà …”. Cấu trúc này là bộ xương của cả phẩm Dhammaṭṭhavagga: cũng chính nó dựng nên Dhp 258 (không phải vì nói nhiều mà thành paṇḍita), Dhp 264 (không phải vì cạo đầu mà thành samaṇa), Dhp 266 (không phải vì đi xin mà thành bhikkhu). Nhận ra một lần, bạn đọc được cả phẩm.
10. Ba từ liên quan. therī — bậc trưởng lão ni, cho ta tên tập Therīgāthā. mahāthera — đại trưởng lão. theravāda — “lời dạy của các bậc trưởng lão”, chính là tên truyền thống chúng ta đang theo; và Theragāthā, tập kệ của chư trưởng lão trong Tiểu Bộ.
11. Giá trị khi đọc kinh. Biết thera giúp bạn đọc đúng ba chỗ hay gặp. Thứ nhất, các danh hiệu: Sāriputtatthera, Mahākassapatthera — chữ thera dính vào tên, và chữ t nhân đôi do sandhi. Thứ hai, tên tập kinh: hiểu Theragāthā và Therīgāthā là “kệ của chư trưởng lão Tăng / Ni” chứ không phải tên riêng. Thứ ba, và quan trọng nhất: hiểu tên Theravāda theo nghĩa nội tại của nó.
12. Liên hệ thực tế. Bản tin hôm nay mở đầu bằng lễ tang một vị Hòa thượng 67 tuổi, 47 hạ lạp. Dhp 260–261 mời ta đọc những con số ấy đúng cách: 47 hạ lạp là dữ kiện về thời gian, còn điều làm nên một thera thì kệ ngôn kê ra bằng tên gọi khác — sự thật, chánh pháp, bất hại, tiết chế, tự chế. Hai kệ này cũng là một lời nhắc rất thực tế cho bất cứ ai đang đếm số năm hành thiền, số khóa tu, số bộ kinh đã đọc: con số là cái khung, không phải cái ruột.
Một câu Pāli cần nhớ hôm nay
Aniccā vata saṅkhārā,
uppādavayadhammino;
Uppajjitvā nirujjhanti,
tesaṁ vūpasamo sukho.
Các pháp hữu vi thật là vô thường, bản chất là sinh rồi diệt; đã sinh ra thì hoại đi — sự lắng dịu của chúng mới là an lạc.
— Saṁyutta Nikāya 6.15, Parinibbānasutta (sn6.15:6.1–6.4)
Điều cần nhớ
Câu kệ này do Thiên chủ Sakka thốt lên ngay sau khi Đức Thế Tôn nhập Niết-bàn tại Kusinārā, trong số bốn bài kệ được nói liền lúc ấy. Vì vậy đây không phải một câu châm ngôn về sự vô thường nói chung, mà là lời thưa trước một cái chết cụ thể, trong một thời khắc cụ thể. Chỗ cần đọc kỹ là dòng cuối: điều được gọi là an lạc không phải saṅkhārā, cũng không phải việc chúng diệt đi, mà là vūpasama — sự lắng dịu, sự thôi dấy khởi. Đó là lý do câu kệ này được tụng trong tang lễ Theravāda khắp nơi, kể cả tại các chùa Nam tông Khmer.
Tóm tắt hôm nay
- Thế giới: Tòa Phúc thẩm Sri Lanka phát lệnh bắt Đại đức Galagodaaththe Gnanasara ngày 29/09; báo chí còn mô tả khác nhau về bản chất thủ tục, và kết quả phiên 01/10 chưa xác minh được.
- Việt Nam: Hòa thượng Aggadhammo Kim Ngọc Toàn, giáo phẩm Nam tông Khmer tỉnh Vĩnh Long, viên tịch ngày 26/09; lễ truy niệm và trà-tỳ hoàn tất ngày 30/09.
- Nghiên cứu: chức Hiệu trưởng Đại học Sanchi của Giáo sư Bimalendra Kumar nay đã có nguồn xác nhận — một nhà Pāli và Abhidhamma học đứng đầu một đại học Phật học Ấn Độ.
- Sự kiện: khóa Pāli trú xứ bằng tiếng Anh của VRI còn nhận đơn tới 15/10 cho kỳ 01/11 – 31/12, miễn phí, tại Mumbai.
- Pāli: thera không do tóc bạc mà thành; cấu trúc na tena … yena … là chìa khóa đọc cả phẩm Dhammaṭṭhavagga.
Update Daily là bản tin Theravāda · Tipiṭaka · Pāli của Theravada.blog, biên tập theo nguyên tắc: tin phải xác minh được, không trùng lặp, và nói rõ khi chưa chắc chắn. Bản ngày 01/10/2026. Bản lưu trữ: Update Daily — 01/10/2026.