Bài viết chuyên sâu về Tipiṭaka: Vinaya, Sutta, Abhidhamma
Citta Vīthi – Lộ Trình Tâm Trong Abhidhamma Citta Vīthi (Lộ Trình Tâm) là một trong những khái niệm then chốt của Abhidhamma Theravāda, mô tả quá trình tâm nhận biết một đối tượng từ lúc bắt đầu đến kết thúc. Giống như một dây chuyền sản xuất, mỗi tâm (citta) xuất hiện rồi biến … Đọc tiếp
28 Sắc Pháp (Rūpa) Trong Abhidhamma Trong hệ thống Abhidhamma Theravāda, thực tại được phân tích thành bốn loại pháp tối hậu (paramattha dhamma): Tâm (citta), Tâm Sở (cetasika), Sắc Pháp (rūpa) và Niết-bàn (nibbāna). Sắc pháp là yếu tố vật chất, bao gồm 28 loại được chia thành hai nhóm: 18 sắc pháp thực … Đọc tiếp
Paṭṭhāna – 24 Duyên Hệ Trong Abhidhamma Paṭṭhāna (24 Duyên Hệ) là hệ thống phân tích các mối quan hệ nhân duyên giữa các pháp (dhamma), được trình bày trong bộ Paṭṭhāna – cuốn sách thứ bảy và cuối cùng của Tạng Vi Diệu Pháp (Abhidhamma Piṭaka). Nếu Thập Nhị Nhân Duyên giống như bản … Đọc tiếp
Vinaya Piṭaka – Tạng Luật: Nền Tảng Giới Luật Của Tăng Đoàn Vinaya Piṭaka (Tạng Luật) là phần đầu tiên trong Tam Tạng Pāli (Tipiṭaka), chứa đựng toàn bộ giới luật và quy tắc điều hành Tăng đoàn. Nếu Tạng Kinh (Sutta) giống như la bàn chỉ hướng tu tập, thì Tạng Luật giống như … Đọc tiếp
Anattalakkhaṇa Sutta (SN 22.59) – Kinh Vô Ngã Tướng Anattalakkhaṇa Sutta (Kinh Vô Ngã Tướng, Saṃyutta Nikāya 22.59) là bài kinh thứ hai của Đức Phật, được thuyết chỉ năm ngày sau bài Chuyển Pháp Luân, cũng tại vườn Nai (Isipatana). Trong khi bài kinh đầu tiên dạy về Tứ Diệu Đế, bài kinh thứ … Đọc tiếp
Satipaṭṭhāna Sutta (MN 10) – Kinh Tứ Niệm Xứ Satipaṭṭhāna Sutta (Kinh Tứ Niệm Xứ, Majjhima Nikāya số 10) là một trong những bài kinh quan trọng nhất về thiền tập trong Tam Tạng Pāli. Đức Phật tuyên bố đây là “ekayana magga” – con đường duy nhất để thanh tịnh chúng sinh, vượt qua … Đọc tiếp
Dhammacakkappavattana Sutta (SN 56.11) – Kinh Chuyển Pháp Luân Dhammacakkappavattana Sutta (Kinh Chuyển Pháp Luân, Saṃyutta Nikāya 56.11) là bài pháp đầu tiên của Đức Phật sau khi Giác ngộ, được thuyết tại vườn Nai Isipatana (Sārnāth) cho năm anh em Kiều-trần-như (Pañcavaggī). Đây là khoảnh khắc Bánh Xe Chánh Pháp được lăn chuyển lần … Đọc tiếp
Mahāparinibbāna Sutta (DN 16) – Kinh Đại Bát-Niết-Bàn Mahāparinibbāna Sutta (Kinh Đại Bát-niết-bàn, Dīgha Nikāya số 16) là bài kinh dài nhất trong Tam Tạng Pāli, ghi lại những tháng cuối cùng trong cuộc đời của Đức Phật, từ Rajagaha đến Kusinara, nơi Ngài nhập Niết-bàn. Đây không chỉ là bản ghi chép lịch sử … Đọc tiếp
52 Tâm Sở (Cetasika) Trong Abhidhamma – Yếu Tố Tâm Lý Đồng Hành Với Tâm Trong hệ thống Abhidhamma Theravāda, tâm sở (cetasika) là những yếu tố tâm lý sinh khởi đồng thời với tâm (citta), cùng lấy một đối tượng, cùng nương một vật và cùng diệt trong cùng một sát-na. Có tổng cộng … Đọc tiếp
89 Loại Tâm (Citta) Trong Abhidhamma – Bản Đồ Toàn Diện Về Tâm Thức Trong hệ thống Abhidhamma Piṭaka, tâm (citta) được phân tích thành 89 loại cơ bản (hoặc 121 loại theo phân loại chi tiết). Đây là bản đồ tâm lý toàn diện nhất trong lịch sử tư tưởng nhân loại, phân loại … Đọc tiếp