“Bahujana hitāya”: INEB mở đơn cho khóa Học bổng Thanh niên Phật giáo Quốc tế đầu tiên tại Sri Lanka

Theo Buddhistdoor Global (18/09/2026), Mạng lưới Phật giáo Dấn thân Quốc tế (INEB) cùng Mạng lưới Phật giáo Dấn thân Sri Lanka (SriNEB) nhận đơn cho International Youth Buddhist Fellowship lần đầu tiên. Khóa kéo dài 10 ngày, từ 08 đến 17/02/2027, tại ba địa điểm: Katana, Kandy và Piliyandala.

Chủ đề của khóa là “Bahujana Hithaya: Living the Dhamma for the Well-being of All”, tức “sống theo Pháp vì lợi ích của số đông”. Khóa nhận 20–25 bạn trẻ từ 18 đến 35 tuổi, không phân biệt quốc tịch hay tôn giáo, miễn có hiểu biết căn bản về Phật pháp và dùng được tiếng Anh. Chương trình gồm thiền tập, đối thoại, đi thực địa và làm việc với cộng đồng trong bối cảnh Theravāda Sri Lanka. Hạn nộp đơn: 18/10/2026, 18:00 giờ Sri Lanka.

Cụm từ bahujana-hitāya trong tên khóa được lấy từ kinh điển Pāli. Đây cũng là chủ đề của chuyên đề Pāli hôm nay.

Trong bản tin hôm nay

Cuối tuần này có ít tin mới, nhưng các tin đều có trọng tâm rõ. Ở Sri Lanka, một khóa học bổng quốc tế mời người trẻ “sống theo Pháp vì lợi ích số đông”. Ở TP.HCM, chư Tôn đức Phật giáo Nam tông Khmer họp chuyên đề, chuẩn bị cho Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ X. Trên diễn đàn SuttaCentral có đề nghị dịch Trung Bộ Kinh sang tiếng Tamil. Hai tin từ Myanmar và Thái Lan cần đọc thận trọng. Lịch sắp tới có rằm 26/09, khóa thiền Vipassanā tại Tây Ninh và mùa dâng y Kaṭhina. Chuyên đề Pāli hôm nay là hita, lợi ích.

1. Theravāda thế giới

Tu viện ở Shwebo bị không kích, vị trụ trì cùng hai cụ cao niên thiệt mạng

Theo BNI (18/09/2026, dẫn Network Media Group), khoảng 12:30 trưa ngày 16/09, một máy bay chiến đấu thả ba quả bom xuống khuôn viên một tu viện ở làng Hnamasaryit, thị trấn Shwebo, vùng Sagaing. Lúc đó dân làng đang dự lễ khánh thành một hệ thống lọc nước do vị trụ trì (43 tuổi) đứng ra xây dựng. Ba người chết, gồm vị trụ trì và hai cụ cao niên ngoài 60 tuổi; tám người bị thương.

Các chi tiết đều dựa trên lời người dân địa phương và Ban Hành chính Nhân dân thị trấn Shwebo, một cơ quan do phe kháng chiến lập ra. Bài báo không có phản hồi của chính quyền quân sự, và chưa có nguồn độc lập xác nhận. Bài cũng không nêu tên tu viện.

Cảnh sát bắt trụ trì và ba tu sĩ một chùa ở Buriram trong đợt truy quét ma túy

Theo Khaosod English (19/09/2026), sau khi theo dõi một xe khả nghi, cảnh sát phát hiện thuốc methamphetamine giấu trong y và trên xe của các tu sĩ Wat Pa Nong Hin (huyện Prakhon Chai). Vị trụ trì 32 tuổi cùng ba tu sĩ bị bắt; theo bài báo, ba vị trẻ hơn đã bị buộc hoàn tục. Ba nghi phạm khác cũng bị bắt. Tổng cộng cuộc điều tra mở rộng thu giữ khoảng 49.000 viên.

Theo bài báo, vị trụ trì khai rằng tiền mua ma túy lấy từ các lễ cúng và tiền dân làng cúng dường. Đây là lời khai trong giai đoạn điều tra; các cáo buộc tàng trữ và mua bán chưa được tòa án kết luận.

Bệnh viện đưa khám sức khỏe đến bốn ngôi chùa ở Sri Racha

Theo The Pattaya News (17/09/2026), Bệnh viện Somdet Phra Boromma Ratchathewi tại Sri Racha tổ chức khám sàng lọc cho chư Tăng bốn chùa, với điểm khám tại Wat Ratniyomtham. Khảo sát tháng 8 ghi nhận 98 vị; mục tiêu là khám cho ít nhất 70%. Chương trình theo hướng dẫn “Thai Monks Far from Disease”, gồm xét nghiệm máu, chức năng gan thận, chụp X-quang ngực, tim mạch, nha khoa, tư vấn dinh dưỡng và tiêm ngừa cúm.

2. Theravāda Việt Nam

Phật giáo Nam tông Khmer họp chuyên đề, hướng đến Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ X

Sáng 17/09/2026, tại chùa Candaransi (phường Xuân Hòa, TP.HCM), chư Tôn đức Phật giáo Nam tông Khmer trong Ban Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN tổ chức phiên họp chuyên đề. Chủ trì là HT Thạch Sok Xane, Phó Chủ tịch HĐTS. Dự họp có HT Đào Như (Phó Chủ tịch HĐTS), HT Danh Đổng, HT Danh Lung và nhiều Ủy viên HĐTS thuộc hệ phái.

Phiên họp đánh giá Phật sự thời gian qua, góp ý dự thảo nghị quyết và dự thảo sửa đổi Hiến chương, bàn về nhân sự Nam tông Khmer, và chuẩn bị cho Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X (05–07/11/2026). HT Đào Như nhấn mạnh việc tiếp tục phát huy truyền thống, tăng cường đoàn kết nội bộ và gắn bó trong ngôi nhà chung Giáo hội.

“Một gia đình hy hữu”: sáu anh chị em cùng xuất gia theo Phật giáo Nguyên thủy

phatsu.vn (19/09) đăng lại một bài tư liệu trích từ Phật Giáo Nguyên Thủy Việt Nam Sử Lược. Bài kể về một gia đình có sáu anh chị em cùng xuất gia, trong đó có HT Giác Giới, HT Giác Đẳng, TT Giác Nguyên, TT Pháp Nhiên, TT Trí Tịnh và Cô Tịnh Lạc. Các vị gắn với nhiều ngôi chùa ở Việt Nam (Viên Giác, Vĩnh Long; Siêu Lý, TP.HCM) và ở Hoa Kỳ (Pháp Luân, Houston; Phật Pháp, Florida). Đây là bài tư liệu, không phải tin sự kiện; bản tin giới thiệu vì giá trị với lịch sử Phật giáo Nguyên thủy Việt Nam.

3. Tipiṭaka · Pāli · Buddhist Studies

Đề nghị dịch Trung Bộ Kinh (Majjhima Nikāya) sang tiếng Tamil trên Bilara

Ngày 19/09/2026, trên diễn đàn SuttaCentral, ông Magesh S (Tổng Thư ký Buddhist Society of India, chi hội Tamil Nadu) xin phép dịch Majjhima Nikāya sang tiếng Tamil trên nền tảng Bilara. Bản dịch sẽ bắt đầu với MN 1 làm bản thử, dựa trên bản Anh ngữ của Bhikkhu Sujato đối chiếu với văn bản Pāli.

Người phụ trách đã trả lời các bước tiếp theo: cần sự đồng ý của Bhante Sujato, rồi nhóm kỹ thuật mới lập dự án. Người này cũng nhắc hai nguyên tắc của SuttaCentral: không dùng AI để tạo bản dịch, và mọi bản dịch được phát hành theo CC0. Dự án mới ở bước đề nghị, chưa khởi động.

Hai lớp Pāli trực tuyến cho người mới bắt đầu

SutaDhana mở khóa Pāli sơ cấp trực tuyến từ 03/10/2026, học hai buổi mỗi tuần vào thứ Bảy và thứ Ba, lúc 13:00 UTC (20:00 giờ Việt Nam), có ghi hình. Thông báo chưa nêu giảng viên và học phí. Song song, lớp Pāli miễn phí của thành viên johnk đang học giáo trình Gair & Karunatillake qua Zoom; buổi 13 (Bài 6) diễn ra ngày 28/09.

4. Khóa thiền & sự kiện sắp tới

5. Pāli hôm nay

Cách đọc

hi-ta. Hai nguyên âm i và a đều ngắn. t không bật hơi (khác với th). Trọng âm nhẹ, đọc đều hai âm tiết.

Từ loại

Gốc là quá khứ phân từ, dùng như tính từ (“có ích, thích hợp”). Thường gặp nhất ở dạng danh từ trung tính hitaṁ (“điều lợi ích”) và ở dạng cách thứ tư hitāya (“vì lợi ích”).

Nghĩa

Lợi ích, phúc lợi, điều tốt lành; có ích, thích hợp; người mong điều tốt cho người khác.

Cấu tạo

Theo từ điển PTS, hita là quá khứ phân từ của động từ dahati (căn √dhā: đặt, để). Nghĩa gốc là “được đặt đúng chỗ, thích hợp”, từ đó chuyển sang nghĩa “có ích, lợi lạc”. Thêm tiền tố phủ định: a-hita, điều bất lợi, có hại.

Định nghĩa

Trong kinh điển, hita chỉ lợi ích chân thật và lâu dài, không chỉ là cái dễ chịu trước mắt. Vì thế kinh thường đặt nó cạnh sukha (an lạc) trong cặp hitāya sukhāya. Một việc có thể dễ chịu mà không có ích; hita nhấn vào kết quả tốt về lâu dài. Kinh cũng phân biệt attahita (lợi ích cho mình) và parahita (lợi ích cho người). Người tu tập được khuyến khích hướng đến cả hai, và nền tảng là tự điều phục bản thân trước. Cụm bahujanahitāya (vì lợi ích của số đông) là lời mô tả tinh thần hoằng pháp từ những ngày đầu.

Ẩn dụ dễ nhớ

Sukha giống vị ngọt của món ăn, còn hita giống giá trị dinh dưỡng của nó. Một bữa ăn tốt nên có cả hai. Nhưng nếu phải chọn, người mẹ sẽ chọn món nuôi con khỏe mạnh chứ không chọn món chỉ ngon miệng. Lòng từ trong Phật giáo cũng nhắm đến hita như thế.

Câu kinh thực

Word-by-word

caratha: hãy du hành (mệnh lệnh, ngôi 2 số nhiều của carati) · bhikkhave: này các tỳ-kheo (hô cách số nhiều) · cārikaṁ: cuộc du hành (đối cách) · bahujana-hitāya: vì lợi ích của nhiều người · bahujana-sukhāya: vì an lạc của nhiều người · loka-anukampāya: vì lòng thương tưởng thế gian · atthāya: vì sự lợi lạc · hitāya: vì lợi ích · sukhāya: vì an lạc · deva-manussānaṁ: của chư thiên và loài người (sở thuộc cách số nhiều).

Grammar point: cách thứ tư chỉ mục đích (-āya)

Với danh từ gốc -a, cách thứ tư số ít (catutthī) tận cùng bằng -āya. Cách này thường chỉ mục đích, trả lời câu hỏi “để làm gì, vì điều gì”: hita → hitāya (vì lợi ích), sukha → sukhāya (vì an lạc), attha → atthāya (vì lợi lạc). Câu kinh xếp sáu từ -āya liên tiếp: một chuỗi mục đích đọc lên nhịp nhàng, dễ thuộc.

3 từ liên quan

ahita: điều bất lợi, có hại · attahita / parahita: lợi ích cho mình và lợi ích cho người · anukampā: lòng thương tưởng, động cơ đứng sau mọi hita hướng đến người khác.

Giá trị khi đọc kinh

Khi gặp một chuỗi từ tận cùng bằng -āya, nên nghĩ ngay đến cách thứ tư chỉ mục đích và dịch bằng “vì…” hay “để…”. Đừng nhầm với cách thứ ba hay cách thứ sáu của danh từ giống cái gốc -ā, vốn cũng có đuôi -āya (ví dụ paññāya: “bằng trí tuệ”). Phải dựa vào giống của danh từ gốc và văn cảnh để phân biệt.

Liên hệ đời sống

Tên khóa học bổng INEB lấy chữ bahujana hitāya để nói với người trẻ rằng tu tập không dừng ở chiếc bồ đoàn. Nhưng chữ hita cũng nhắc ta một điều tinh tế: làm điều có ích cho người khác không phải lúc nào cũng là làm điều họ thích. Người thầy chỉ ra lỗi, người bạn khuyên ta giữ giới, người cha mẹ nói “không”: tất cả đều có thể là hita. Trong công việc hằng ngày, trước một quyết định, có thể tự hỏi: việc này chỉ dễ chịu (sukha), hay thật sự có ích lâu dài (hita)? Và nó có ích cho mình, cho người, hay cho cả hai? Câu hỏi ngắn ấy giúp lòng tốt có thêm trí tuệ.

6. Một câu Pāli cần nhớ hôm nay

Điều cần nhớ

Đây là câu mở đầu bài kệ cảm hứng Đức Phật nói liên quan đến bữa cúng dường cuối cùng của ông Cunda, người thợ rèn. Ba câu tiếp theo nói về tự chế ngự, buông bỏ điều ác và tịch tịnh khi tham, sân, si đã dứt. Như vậy bố thí chỉ là bậc đầu tiên, không phải toàn bộ con đường. Vào mùa dâng y Kaṭhina và lễ Sen Dolta hồi hướng cho ông bà, câu kinh nhắc rằng phước báu lớn lên từ chính tâm biết cho đi.

• Sri Lanka: INEB và SriNEB mở đơn khóa học bổng 10 ngày cho người trẻ 18–35 tuổi (08–17/02/2027), hạn nộp 18/10/2026.
• TP.HCM: chư Tôn đức Nam tông Khmer họp tại chùa Candaransi, chuẩn bị nhân sự và góp ý Hiến chương cho Đại hội Phật giáo toàn quốc lần X (05–07/11).
• Myanmar và Thái Lan: một tu viện ở Shwebo bị cho là trúng bom (chưa xác minh độc lập); cảnh sát Buriram bắt bốn tu sĩ trong vụ ma túy, vụ việc còn đang điều tra.
• Nghiên cứu và lịch: đề nghị dịch Trung Bộ Kinh sang tiếng Tamil trên Bilara; rằm 26/09; Dhamma Bhāsura nhận đơn khóa 10 ngày từ 04/10; mùa Kaṭhina phương Tây 01–15/11.
• Pāli: hita (lợi ích), cách thứ tư chỉ mục đích -āya (SN 4.5); câu cần nhớ: Dadato puññaṁ pavaḍḍhati (Ud 8.5).