Sandhi, Samāsa, Kaccāyana, so sánh Sanskrit
Nirutti (hay nibbacana) là cách chú giải Pāli giải thích một từ bằng căn động từ và nghĩa: “sống ở gần nên gọi là antevāsī”. Bài viết đọc năm phép nirutti trong Padarūpasiddhi, các ví dụ arahaṃ, bhikkhu, bhadante, tathāgata, rồi so với ngữ nguyên lịch sử để thấy giá trị và giới hạn của phương pháp.
Truyền thống gọi Pāli là Māgadhī, còn học giới hiện đại thấy trong kinh Pāli một số “dấu vết” của phương ngữ phương Đông, như danh cách số ít tận cùng -e thay cho -o. Bài viết đọc các ví dụ thật trong kinh Sa-môn Quả và kinh Ví Dụ Con Rắn, xem chú giải xử lý chúng ra sao, và tách bạch ý kiến của từng học giả.
Hai thể kệ phổ biến nhất trong Tam Tạng là siloka bốn câu tám âm và tuṭṭhubha bốn câu mười một âm. Bài viết đọc các biến thể vipulā trong Dhammapada và các mẫu indavajirā, upendavajirā, upajāti trong Kinh Châu Báu, đối chiếu với Vuttodaya.
Pāli không có hệ chữ riêng: cùng một lời kinh được chép bằng chữ Sinhala, Miến, Thái, Khom/Khmer, Tham, rồi in bằng Latinh và Devanagari. Bài viết đặt một câu kinh cạnh nhau ở sáu hệ chữ, giải thích vài đặc điểm dễ nhận ra, và tóm lược lịch sử chữ viết cùng các ấn bản theo nguồn học thuật.
Cùng một câu kinh Pāli có thể được chép khác nhau ở Sri Lanka, Miến Điện, Thái Lan và Campuchia. Bài viết hướng dẫn đọc ghi chú dị bản trong ấn bản Chaṭṭha Saṅgāyana và cách quy chiếu sang ấn bản PTS, qua bốn ví dụ thật từ Trung Bộ và Tương Ưng Bộ.
Ba cụm từ “ti attho”, “vuttaṃ hoti” và “adhippāyo” xuất hiện hàng nghìn lần trong chú giải Pāli, mỗi cụm làm một việc khác nhau: giải nghĩa từ, diễn lại câu, và nói ra ý ngầm. Bài viết phân tích từng cụm qua ví dụ thật trong chú giải Trường Bộ và Trung Bộ, kèm câu hỏi ôn tập.
Pāli Nâng Cao: Kỹ Năng Đọc Hiểu Chú Giải (Aṭṭhakathā) Cho Người Việt Sau khi đã nắm vững ngữ pháp Pāli cơ bản và có thể đọc hiểu các bài kinh ngắn trong Tạng Kinh, bước tiến quan trọng tiếp theo cho người học nghiêm túc là phát triển kỹ năng đọc Chú giải (Aṭṭhakathā). … Đọc tiếp
Pāli Nâng Cao – Đọc Hiểu Kinh Điển Nguyên Bản Như Bậc Thầy Sau khi nắm vững ngữ pháp Pāli cơ bản – bảng chữ cái, biến cách danh từ, chia động từ và cấu trúc câu đơn giản – người học cần tiến lên trình độ nâng cao để có thể đọc hiểu kinh … Đọc tiếp
Sandhi Pāli Nâng Cao – Quy Tắc Nối Âm Phức Tạp Trong Kinh Điển Sandhi (nối âm) là hiện tượng ngữ âm quan trọng nhất trong Pāli, xảy ra khi hai từ hoặc hai thành phần từ ghép đứng cạnh nhau và âm thanh tại ranh giới bị biến đổi. Ở cấp cơ bản, bạn … Đọc tiếp
Ngữ Pháp Kaccāyana Nhập Môn – Bộ Ngữ Pháp Pāli Cổ Nhất Và Nền Tảng Cho Người Học Kaccāyana Vyākaraṇa (Ngữ pháp Kaccāyana) là bộ ngữ pháp Pāli cổ xưa nhất còn tồn tại, được truyền thống gán cho Ngài Mahā Kaccāyana – một trong mười đại đệ tử của Đức Phật, nổi tiếng với … Đọc tiếp